મુંબઈના છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પર એક નિયમિત તપાસે એક આંતરરાષ્ટ્રીય છેતરપિંડી કૌભાંડનો પર્દાફાશ કર્યો છે. સોમવારે લંડનથી આવેલા 37 વર્ષના સમીર મામોડિયા નામના એક શખ્સને મુંબઈ એરપોર્ટ પરથી કસ્ટડીમાં લેવામાં આવ્યો. લુકઆઉટ એલર્ટને કારણે તેની અટકાયત કરવામાં આવી, અને ત્યાર બાદ જે ખુલાસા થયા, તેણે સૌને ચોંકાવી દીધા.
આ શખ્સનું અસલ નામ સમીર લાખાણી છે, અને તે ભૂતપૂર્વ ભારતીય નાગરિક છે. તેણે નકલી પાસપોર્ટ, ખોટા કૌટુંબિક સંબંધો અને અનેક ઉપનામોનો ઉપયોગ કરીને પોર્ટુગલ અને યુનાઇટેડ કિંગડમ એમ બે યુરોપિયન દેશોની નાગરિકતા મેળવી હતી. 2015 થી તે આ બનાવટી ઓળખનો ઉપયોગ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મુસાફરી કરતો હતો, અને કોઈને તેની ભાળ સુદ્ધાં નહોતી!
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, લાખાણીનું આ કૌભાંડ 2008માં શરૂ થયું હતું. જ્યારે તેને તેના અસલ ભારતીય પાસપોર્ટ પર યુકેનો વિઝા ન મળ્યો, ત્યારે તેણે 2015 માં ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન એજન્ટની મદદ લીધી. તેણે સમીર મામોડિયા નામે એક નકલી ભારતીય પાસપોર્ટ મેળવ્યો,
જેમાં તેણે પોતાને દીવ-દમણનો રહેવાસી દર્શાવ્યો. આ નકલી ઓળખના આધારે તેણે પોર્ટુગીઝ નાગરિકના પુત્ર હોવાનો દાવો કરીને પોર્ટુગલની નાગરિકતા અને પાસપોર્ટ મેળવ્યો. આનાથી તેને યુકેમાં પ્રવેશ મળ્યો, અને ત્યાં પણ તેણે બનાવટી ઓળખના આધારે બ્રિટિશ નાગરિકતા અને પાસપોર્ટ મેળવી લીધા.
તપાસકર્તાઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે લાખાણીએ ભારતીય, પોર્ટુગીઝ અને બ્રિટિશ પાસપોર્ટનો ઉપયોગ કરીને ઓછામાં ઓછા સાત વર્ષ સુધી અનેક દેશોમાં મુસાફરી કરી હતી. તેની છેલ્લી આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરી લંડનથી મુંબઈ બ્રિટિશ પાસપોર્ટ પર હતી.
આ ધરપકડે ભારતની ઇમિગ્રેશન વ્યવસ્થામાં મોટી ચિંતા ઊભી કરી છે. સહાર પોલીસ સ્ટેશનમાં પાસપોર્ટ એક્ટ અને ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS)ની અનેક કલમો હેઠળ FIR નોંધવામાં આવી છે, અને નકલી દસ્તાવેજોની વ્યવસ્થા કરનાર એજન્ટોની શોધખોળ ચાલુ છે.
વિદેશ અને ગૃહ મંત્રાલયને પણ આ અંગે જાણ કરવામાં આવી છે, અને યુકે તેમજ પોર્ટુગલ સાથે તેમની નાગરિકતા આપવાની બનાવટી પ્રક્રિયા અંગે પ્રાથમિક રાજદ્વારી વાતચીત શરૂ કરવામાં આવી છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ કેસ જૂની પાસપોર્ટ સિસ્ટમની ખામીઓ અને વૈશ્વિક ડેટાબેઝ તેમજ દસ્તાવેજ પ્રમાણીકરણ પ્રોટોકોલની સુસંગતતાની તાત્કાલિક જરૂરિયાત દર્શાવે છે.
ભારતીય અધિકારીઓ હવે છેલ્લા દાયકામાં, ખાસ કરીને દીવ-દમણ જેવા દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાંથી પ્રોસેસ થયેલા સમાન પાસપોર્ટ રેકોર્ડ અને સંભવિત બનાવટી અરજીઓનું સંપૂર્ણ ઓડિટ કરવા દબાણ હેઠળ છે. આ કૌભાંડ દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવાની તાતી જરૂર છે.
