કમોસમી વરસાદથી થયેલા પાક નુકસાન સામે ₹10,000 કરોડનું સહાય પેકેજ
ગુજરાતના ખેડૂતો માટે એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. તાજેતરમાં થયેલા કમોસમી અને વ્યાપક વરસાદને કારણે ખેતી પાકોને થયેલા નુકસાનમાંથી ધરતીપુત્રોને પુન: બેઠા કરવા માટે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું, આશરે ₹10,000 કરોડનું ઐતિહાસિક સહાય પેકેજ જાહેર કર્યું છે.
ગુજરાત સરકારે આ સહાય પેકેજને ‘ઐતિહાસિક’ ગણાવ્યું છે, પરંતુ ખેડૂતોના દ્રષ્ટિકોણથી તેના પોઝિટિવ અને નેગેટિવ બંને પાસાંનું વિશ્લેષણ કરવું જરૂરી છે.
ગુજરાત સરકારના આ નિર્ણયમાં ખેડૂતોને રાહત આપતી મુખ્ય ત્રણ બાબતો છે:
સૌથી મોટું અને ઐતિહાસિક પેકેજ:
રકમ: આશરે ₹10,000 કરોડનું માતબર સહાય પેકેજ જાહેર કરાયું છે, જેને રાજ્યના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું પેકેજ ગણાવવામાં આવ્યું છે. આ દર્શાવે છે કે સરકારે નુકસાનની ગંભીરતાને સ્વીકારી છે.
ઝડપી નિર્ણય: 7 નવેમ્બર, 2025ના રોજ પેકેજ જાહેર થયું, જે દર્શાવે છે કે સરકારે સંવેદનશીલતા દાખવી અને તાત્કાલિક નિર્ણય લીધો.
સહાયની ઉદારતા અને એકસમાનતા:
એકસમાન વળતર: મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પિયત (Irrigated) અને બિનપિયત (Unirrigated) પાકો માટે એકસમાન ધોરણે સહાય આપવાનો મહત્ત્વનો નિર્ણય કર્યો છે. આનાથી બિનપિયત ખેતી કરતા નાના ખેડૂતોને મોટી રાહત મળશે.
સહાયની રકમ: ખેડૂતોને પ્રતિ હેક્ટર ₹22,000 ની સહાય આપવામાં આવશે.
ઝડપી સર્વે: 33 જિલ્લાના 251 તાલુકાના 16,500થી વધુ ગામોના પાક નુકસાનનો સર્વે 5,100થી વધુ ટીમોએ માત્ર 3 દિવસમાં પૂર્ણ કર્યો. આ ઝડપી કામગીરી પ્રશંસાને પાત્ર છે.
મુખ્યમંત્રી પોતે ગીર-સોમનાથ અને જૂનાગઢના અસરગ્રસ્ત ગામોમાં ગયા, તેમજ મંત્રીમંડળના સભ્યોને પણ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓની મુલાકાત લેવા સૂચના આપી. આનાથી ખેડૂતોને હૂંફ અને સધિયારો મળ્યો.
નેગેટિવ પાસાં (નકારાત્મક બાબતો/સંભવિત પ્રશ્નો)
પેકેજની જાહેરાત ભલે મોટી હોય, પણ ખેડૂતોના મનમાં નીચે મુજબના પ્રશ્નો અને શંકાઓ ઊભી થઈ શકે છે:
સહાયની મર્યાદા (Limit): સહાય હેક્ટર દીઠ બે હેક્ટરની મર્યાદામાં આપવામાં આવશે. એટલે કે, જે ખેડૂત પાસે 2 હેક્ટરથી વધુ જમીન છે, તેને મહત્તમ 2 હેક્ટરનું જ વળતર મળશે, ભલે તેને વધુ જમીનમાં નુકસાન થયું હોય. આનાથી મોટા ખેડૂતોને ઓછું વળતર મળી શકે છે.
‘ઐતિહાસિક’ રકમ સામે વાસ્તવિક નુકસાન:
ભલે ₹10,000 કરોડની રકમ મોટી હોય, પણ ખેતીના પાકોને થયેલા વ્યાપક નુકસાન સામે આ રકમ પૂરતી છે કે કેમ, તે એક મોટો સવાલ છે. ખેડૂતોની અપેક્ષા તેમની વાવણી અને કાપણીના ખર્ચ જેટલું વળતર મેળવવાની હોય છે.
સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે આ સહાય રકમ અસરગ્રસ્ત ખેડૂતોના ખાતામાં ક્યારે જમા થશે? ઝડપી સર્વે પછી પણ જો સહાય ચૂકવવામાં વિલંબ થાય, તો ખેડૂતો સમયસર પુનર્નિર્માણની પ્રવૃત્તિઓ શરૂ નહીં કરી શકે.
પ્રેસનોટમાં કયા ખેડૂતને સહાય મળશે, તેના માટે પાક નુકસાનની કેટલી ટકાવારી (Percentage) ધ્યાનમાં લેવાશે, તેનો સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી. જો ઓછી ટકાવારીના નુકસાન વાળા ખેડૂતોને બાકાત રાખવામાં આવે તો વિરોધ થઈ શકે છે.
મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ દ્વારા જાહેર કરાયેલ આ ₹10,000 કરોડનું સહાય પેકેજ નિઃશંકપણે એક સકારાત્મક અને મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે. ₹22,000 પ્રતિ હેક્ટરની સહાય અને પિયત-બિનપિયત પાકો માટે એકસમાન ધોરણ, રાજ્ય સરકારની ખેડૂત સંવેદનાને દર્શાવે છે.
જોકે, સરકારે આગામી સમયમાં આ સહાયની રકમને કોઈપણ જાતના વિલંબ વિના અને પારદર્શિતાથી અસરગ્રસ્ત ખેડૂતો સુધી પહોંચાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે.
આશા છે કે આ પેકેજ ગુજરાતના ધરતીપુત્રોને આ આફતમાંથી ઝડપભેર બેઠા થવામાં મદદરૂપ નીવડશે.
