સોશ્યલ મીડિયામાં વાયરલ થયું 1935 ના ”The Light Of Asia’ રેસ્ટોરન્ટનું મેન્યુ કાર્ડ, તે વખતે આના માં મળતી ડિશ આજે માત્ર અમીરોને પરવડે એટલી રેર અને મોંઘી છે. વાંચો 1935ના સમયનો લાજવાબાવ ખાનપાનનો અહેવાલ
નમસ્તે ન્યૂઝ લવર્સ! આજે અમે તમને લઈ જઈએ છીએ એક એવી સમયયાત્રામાં, જ્યાં ભૂતકાળની રસોઈની મહેક ફરી આવે તો જલસો પડી જાય! આ 1935નું એક જૂનું મેનુ કાર્ડ, મુંબઈની ‘લાઈટ ઓફ એશિયા’ રેસ્ટોરન્ટનું, જે તે વખતે ફોર્ટ વિસ્તારમાં લોકોનું મન મોહી લેતું આ મેનુ કાર્ડ હાલ સોશ્યલ મીડિયામાં વાયરલ થયું છે. જેમાં એક એવી વિવિધતા અને સસ્તા ભાવોની ઝલક છે, જે આજે આપણને આશ્ચર્યમાં મૂકી દે છે!
ચાલો, એક નજર કરીએ તે વખતના લસ્સીથી લઈને મટન ચોપ સુધીની આના (તે વખનું ચલણ) માં મળતી લાજવાબ ડિશના મેન્યુકાર્ડ પર! 1935માં એક ‘ફ્રાઈડ ફિશ’ માત્ર 4 આનામાં મળતી હતી! એટલે કે આજે લગભગ 25-30 રૂપિયા આસપાસનો ભાવ થયો! ‘સ્પેશિયલ મટન ચોપ’? તે માટે ફક્ત 12 આના, એટલે આજે રૂ. 75-100ની આસપાસ!
હવે, આશ્ચર્યની વાત – ‘ઓમલેટ પ્લેન’ માટે 6 આના, એટલે આજે રૂ. 40-50! અને ‘ચીઝ ટોસ્ટ’? ફક્ત 7 આના, જે આજે રૂ. 50થી ઉપર છે! પરંતુ એક વાત નોંધવાલાયક છે – આ મેનુમાં આશ્ચર્યજનક વાનગીઓ પણ છે. જેવી કે ‘કિડની એન્ડ એગ્સ’ (8 આના) કે ‘બ્રેડ બટર ચીઝ’ (6 આના), આજે ખૂબ જ ઓછી જોવા મળે છે. અને જો મળે, તો તેનો ભાવ એટલો મોંઘો છે કે, તે માત્ર અમીરોને જ પોષાય.
- ‘ફ્રુટ મેલ્બા’ કે ‘લાઈમ જ્યૂસ’ જેવી ઠંડી ચીઝો તે વખતે 2-3 આનામાં મળતી, જે આજે રૂ. 100થી શરૂ થાય છે. ખરેખર, તે વખતે રેસ્ટોરન્ટનું મોન્ટો ‘સેટિસ્ફાય યોર વૉન્ટ્સ’ હતું, અને આજે? ભાવોએ આકાશ સ્પર્શી લીધું છે!
‘લાઈટ ઓફ એશિયા’ તે વખતે ઈલેક્ટ્રિક લાઈટ અને ફેન સાથે આધુનિકતાનું પ્રતીક હતું, અને ગ્રાહકોની ઈચ્છાઓને પ્રાથમિકતા આપતું હતું. પરંતુ આજે, આવી વાનગીઓની ઝલક મળે તો ખજાનો મળ્યા જેવું લાગે
1935ના મુંબઈમાં, જ્યાં ‘The Light Of Asia’ રેસ્ટોરન્ટ એક એવું નામ હતું જે તે વખતના લોકોના દિલ અને પેટ પર રાજ કરતું હતું! આ રેસ્ટોરન્ટ, જે કોઠારી મેન્શનમાં, મિન્ટ રોડ પર ફોર્ટ વિસ્તારમાં જનરલ પોસ્ટ ઑફિસની સામે આવેલું હતું, જેમાં બ્રિટિશ યુગની ઝલક અને સ્થાનિક સ્વાદનું સુંદર મિશ્રણ હતું.
- ‘લાઈટ ઓફ એશિયા’નું નામ એડવિન અર્નોલ્ડની પ્રખ્યાત કવિતા ‘લાઈટ ઓફ એશિયા’થી પ્રેરિત હતું, જે બુદ્ધના જીવન પર આધારિત હતી. રેસ્ટોરન્ટની બહાર એક સૂર્યનું પ્રતીક હતું, જે તે વખતના લોકો માટે ઓળખનું ચિહ્ન હતું. આ જગ્યા એક એવા સ્થાન પર હતી જ્યાં વિવિધ પરિવહન માધ્યમો – ટ્રેન, ટ્રામ, અને બોટ – એકઠા થતા હતા.
વિક્ટોરિયા ટર્મિનસ (આજે છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ટર્મિનસ), બોલર્ડ પીઅર, અને એલેક્ઝાન્ડ્રા ડોકથી નજીક હોવાથી, એ બ્રિટિશ સૈનિકો, સૈલર્સ, અને પર્યટકોનું મનપસંદ સ્થળ બની ગયું હતું. તેનું મેનુ કાર્ડ એંગ્લો-કોન્ટિનેન્ટલ ખાનપાનથી ભરપૂર હતું – મટન, ફિશ, ચિકન, હેમ, બેકન, અને ઓફલ (ટંગ, લિવર, કિડની) જેવી વાનગીઓ સાથે. વળી, ‘બોવ્રિલ સૂપ’, ‘ઓવાલ્ટીન કપ’, અને ‘ટોમેટો ઓનિયન ચિપ્સ’ જેવી બ્રિટિશ શૈલીની વાનગીઓ પણ હતી. શાકભાજીની વાનગીઓ ઓછી હતી, પરંતુ ફ્રાઈડ ટોમેટો અને ઓનિયન જેવા સાઇડ ડિશ હતા.
- 2018માં આ ઇમારતમાં આગ લાગવાથી તે નાશ પામી ગઈ, અને આજે એ જગ્યા ખાલી પડી છે, પરંતુ આ મેનુ કાર્ડ એક જીવંત યાદ તરીકે બચી ગયું છે.
‘લાઈટ ઓફ એશિયા’નું મેનુ કાર્ડ એંગ્લો-ઇન્ડિયન ખાનપાનથી ભરપૂર હતું, જે બ્રિટિશ શૈલીના ખોરાકને ભારતીય મસાલાની હળવી સોડમ આપતું હતું. 4 આના માં મળતી ‘ફ્રાઈડ ફિશ’ એક સરળ પરંતુ સ્વાદિષ્ટ વાનગી હતી, જે શિયાળામાં મુંબઈની ખાડીની તાજી માછલીથી બનાવવામાં આવતી, હળવા મસાલા અને તલના તેલની મહક ખુશ્બુ સાથે 12 આનામાં મળતી ‘સ્પેશિયલ મટન ચોપ’ સ્વાદ શોખીનો માટે એક જાદુઈ વાનગી હતી. તે, નરમ મટનના ટુકડા, ઝીણા મસાલા, અને થોડીક બ્રેડક્રમ્બ્સ સાથે ફ્રાઈ કરીને પીરસવામાં આવતી હતી, 6 આના ની ‘ઓમલેટ પ્લેન’ એક સાદી પરંતુ સ્વાદિષ્ટ વાનગી હતી, જે તાજા ઈંડાઓથી બનતી અને હળવા મરીના સ્વાદથી ચટકદાર સ્વાદ આપતી હતી.
- 7 આના માં મળતી ‘ચીઝ ટોસ્ટ’ ડિશમાં એક યુરોપિયન ટચ હતો – પીળી ચીઝ બ્રેડ પર પાથરી ગોલ્ડન બ્રાઉન સુધી બેક કરાતી, જે તે વખતના શહેરી વર્ગની તે મનપસંદ ડિશ હતી.
જો કે 8 આના માં અહીં ‘કિડની એન્ડ એગ્સ’ જેવી અનોખી વાનગી મળતી હતી. જેમાં બકરીની કિડનીને ઈંડા સાથે મિક્સ કરીને ફ્રાઈ કરવામાં આવતી, જેનો સ્વાદ આજના લોકો માટે અનોખો અને રેર છે. સાથે મોંઘો પણ લાગે. ‘બોવ્રિલ સૂપ’ એક હલકો મીટ ફ્લેવરવાળો સૂપ હતો, જે ઠંડીમાં ગરમી આપતો.
ડેઝર્ટમાં ‘ફ્રુટ મેલ્બા’ પીચ અને રેઝબેરી સૉસ સાથે આઈસ્ક્રીમ, લાઈમ જ્યૂસ’ જે લીંબુના રસમાં ચીની અને બરફ સાથે સર્વ થતી. રસપ્રદ વાત એ કે, વેજીટેરિયન વિકલ્પો ઓછા હતા, અને મોટાભાગના સ્વાદ બ્રિટિશ પ્રભાવ હેઠળ હતા, જેમાં ભારતીય મસાલાનો ઓછો ઉપયોગ થતો. તેમ છતાં તે જે તે વખતે શહેરી શોખીનો માટે ખાસ હતાં. આજે આ સ્વાદો ઇતિહાસના પાને સમાયેલા છે, પરંતુ તેની મહેક હજુ પણ મનને ભાવુક કરે છે.
Photo and details source.. Social media and Grok
