નમસ્કાર દર્શકો, શું તમે જાણો છો કે આપણા ફોન, લેપટોપ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં વપરાતા મહત્વપૂર્ણ ખનિજો આપણા દેશમાં આયાત થાય છે? પરંતુ હવે, આ સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય કેબિનેટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. ₹1,500 કરોડની પ્રોત્સાહન યોજનાને મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ઈ-વેસ્ટ અને બેટરીના રિસાયક્લિંગ દ્વારા મહત્વપૂર્ણ ખનિજોના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
આ યોજના હેઠળ, સરકાર ઈ-વેસ્ટ અને લિથિયમ-આયન બેટરીના રિસાયક્લિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવા અને આધુનિક બનાવવા માટે નાણાકીય સહાય આપશે. આનો મુખ્ય ધ્યેય દેશમાં જ આ ખનિજોનું ઉત્પાદન વધારવાનો છે.
- આ યોજનાથી આપણે વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડી શકીશું અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધીશું.
- ઈ-વેસ્ટને કચરાપેટીમાં ફેંકવાને બદલે તેને રિસાયકલ કરીને પર્યાવરણને સ્વચ્છ રાખી શકીશું.
- આ યોજનાથી લગભગ 70,000 નવી નોકરીઓ ઊભી થશે, જે યુવાનો માટે સુવર્ણ તક છે.
- આ યોજનાથી દેશમાં ₹8,000 કરોડનું રોકાણ આવવાની અપેક્ષા છે, જે અર્થતંત્રને નવી ગતિ આપશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે આ આકર્ષક લાગતી યોજનામાં અનેક પડકારો પણ છે. જેમ કે, રિસાયક્લિંગ માટે યોગ્ય ટેકનોલોજી અને વેસ્ટ કલેક્શનની સક્ષમ વ્યવસ્થા ઊભી કરવી જરૂરી છે. જો આ વ્યવસ્થા ન હોય તો, યોજનાના લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરવામાં મુશ્કેલી આવી શકે છે.
ઈ-વેસ્ટ અને બેટરીના રિસાયક્લિંગ માટે યોગ્ય ટેકનોલોજી અને કુશળતાનો અભાવ શરૂઆતમાં યોજનાના અમલીકરણમાં પડકારો લાવી શકે છે. રિસાયક્લિંગ માટે જરૂરી કાચો માલ (ઈ-વેસ્ટ, બેટરી) સંગ્રહિત કરવો મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. વેસ્ટ મેનેજમેન્ટની સક્ષમ વ્યવસ્થા વિના, આ યોજનાના લક્ષ્યો પ્રાપ્ત કરવા પડકારરૂપ બની શકે છે. ભલે આ યોજનામાં નાણાકીય પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે, પરંતુ રિસાયક્લિંગ પ્લાન્ટ સ્થાપિત કરવા અને ચલાવવાનો ખર્ચ ઘણો વધારે હોય છે, જે નાના ઉદ્યોગો માટે મોટો બોજ બની શકે છે. જેથી રોજગારી વધારવા ના ઉદેશયને પણ ગ્રહણ લાગી શકે છે.
આ યોજના એક એવું પગલું છે જે આપણી આર્થિક સુરક્ષા અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ બંને માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આ એક લાંબા ગાળાનો પ્રોજેક્ટ છે, જે આપણા દેશને ટેકનોલોજી અને ટકાઉ વિકાસના ક્ષેત્રમાં અગ્રણી બનાવી શકે છે. આનાથી આપણે ફક્ત કચરાનું સંચાલન જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્ય માટે એક મજબૂત અને સ્વચ્છ ભારતનું નિર્માણ પણ કરીશું. એવી આશાને હાલ તો બળ આપી શકે છે.
