કેરળના કોચીથી એક ઐતિહાસિક સમાચાર આવ્યા છે, જે ભારતના માછીમાર સમુદાયનું ભવિષ્ય બદલી નાખશે! કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રી, મત્સ્યોદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી મંત્રાલયના જ્યોર્જ કુરિયન દ્વારા મરીન ફિશરીઝ સેન્સસ (MFC) 2025 ની ગૃહ ગણતરી (Household Enumeration) અને ખાસ કરીને ડિઝાઈન કરાયેલી VYAS – BHARAT અને VYAS- SUTRA એપ્લિકેશનનું લોન્ચિંગ કરવામાં આવ્યું છે.
MFC-2025 તેના તમામ અગાઉના સેન્સસ (2005, 2010, 2016) થી એક નાટ્યાત્મક છલાંગ છે.
સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ: આ ગણતરી પહેલીવાર સંપૂર્ણપણે કાગળમુક્ત (Paperless) બની છે.
- VYAS–BHARAT: માછીમાર પરિવારો અને માળખાગત સુવિધાઓની ગણતરી માટે.
- VYAS–SUTRA: સુપરવાઇઝરી સ્ટાફ દ્વારા ગણતરી પર રીઅલ-ટાઇમ દેખરેખ અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ માટે.
- સચોટતાની ગેરંટી: આ ડિજિટલ આર્કિટેક્ચર ડેટાને ભૌગોલિક રીતે સંદર્ભિત (Geo-Referenced) અને ભૂલ-મુક્ત બનાવશે, જેથી આયોજન માટે એક મજબૂત આધાર તૈયાર થશે.
મંત્રી જ્યોર્જ કુરિયને માછીમારોને સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવા માટે NFDP પોર્ટલ પર નોંધણી કરાવવા પણ વિનંતી કરી હતી. આ સેન્સસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ડેટા એકત્રીકરણને વધુ ‘ગ્રાન્યુલર’ (સૂક્ષ્મ) બનાવવાનો છે.
45 દિવસનું મહાઅભિયાન: 3 નવેમ્બરથી 18 ડિસેમ્બર 2025 સુધી 13 દરિયાકાંઠાના રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના 5,000 ગામોમાં 1.2 કરોડ પરિવારોની ગણતરી થશે.
નવા આર્થિક સૂચકાંકો: પહેલીવાર, પરિવારની કુલ આવક, દેવું, ક્રેડિટ સ્ત્રોત જેવી માહિતી એકત્રિત થશે.
ડ્રોન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ: ડેટાની પારદર્શિતા અને ચકાસણી માટે, બોટની ગણતરી કરવા માટે પ્રતિબંધના સમયગાળા દરમિયાન (Trawl Ban Periods) ડ્રોનનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.
સમુદાયનું સશક્તિકરણ: FFPOs (ફિશ ફાર્મર પ્રોડ્યુસર ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ) અને SHGs (સેલ્ફ-હેલ્પ ગ્રુપ્સ) પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને સહકાર અને વેલ્યુ ચેઇનને મજબૂત બનાવવામાં આવશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, MFC-2025, જેનું સૂત્ર છે ‘Smart Census, Smarter Fisheries’, તે સરકારી ફાળવણીઓ (ખાસ કરીને PM-MKSSY હેઠળ) ને બહેતર રીતે લક્ષિત કરવા અને માછીમાર સમુદાય માટે આબોહવા-સ્થિતિસ્થાપક (Climate-Resilient) વિકાસની નીતિઓ બનાવવાનો મજબૂત આધાર બનશે.
MFC-2025 (મરીન ફિશરીઝ સેન્સસ 2025) ગુજરાતના માછીમાર સમુદાય માટે ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થશે, કારણ કે આ પહેલીવાર છે જ્યારે આટલો સચોટ, ડિજિટલ અને સૂક્ષ્મ (Granular) ડેટા એકત્ર કરવામાં આવી રહ્યો છે.
ગુજરાત ભારતના સૌથી મોટા દરિયાકિનારા પૈકીનો એક હોવાથી, અહીંના માછીમારોને આ ડેટા-આધારિત આયોજનથી સીધો લાભ મળશે.
સેન્સસમાં લેન્ડિંગ સેન્ટર્સ, ફિશિંગ હાર્બર્સ, આઇસ ફેક્ટરીઓ અને પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ્સ સહિતની માળખાગત સુવિધાઓનું વિગતવાર મેપિંગ કરવામાં આવશે.
ગુજરાતના બંદરો અને જેટીઓ પર જ્યાં ખામીઓ (Infrastructure Gaps) છે, તે ડેટાના આધારે ઝડપથી સુધારણા અને અપગ્રેડેશન માટે ફંડ ફાળવી શકાશે.
MFC-2025 અંતર્ગત, ગુજરાતમાં અંદાજે 280 દરિયાઈ માછીમારી ગામોમાં લગભગ 70,000 માછીમાર પરિવારોને આવરી લેવાનો લક્ષ્યાંક છે.
આ સંખ્યા દરિયાઈ માછીમારી સાથે પ્રત્યક્ષ રીતે સંકળાયેલા લોકો અને તેમના પરિવારોની વિશાળ વસતી દર્શાવે છે.
