ગુજરાતમાં આ વર્ષના ચોમાસાએ આખા રાજ્યને એક સમાન ભેટ આપી નથી. એક તરફ રાજ્યનો સરેરાશ વરસાદ સદીની નજીક પહોંચી ગયો છે, તો બીજી તરફ પ્રાદેશિક અસમાનતા સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. વરસાદના આંકડા મુજબ, રાજ્યના કેટલાક ભાગો જળબંબાકારથી ભરાઈ ગયા છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારો હજુ પણ સારા વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
ગુજરાતમાં 6 સપ્ટેમ્બર, 2025 સુધીના તાજા અહેવાલ મુજબ, રાજ્યમાં કુલ 871.73 મિમી વરસાદ નોંધાયો છે, જે સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદના 98.85% જેટલો છે. આ આંકડો જોઈને લાગે છે કે રાજ્યમાં ચોમાસું લગભગ પૂરું થઈ ગયું છે, પરંતુ ઊંડાણપૂર્વક વિશ્લેષણ કરતાં પ્રાદેશિક તફાવત ઉડીને આંખે વળગે છે.
દક્ષિણ ગુજરાતમાં ધબધબાટી: રાજ્યના દક્ષિણ ઝોનમાં સૌથી વધુ, એટલે કે 1570.74 મિમી વરસાદ પડ્યો છે, જે આ પ્રદેશની સરેરાશના 107.58% જેટલો છે. અહીંના નવસારી જિલ્લામાં આવેલા વાંસદા તાલુકામાં તો 1989 મિમી વરસાદ નોંધાઈ ચૂક્યો છે, જે તેની સરેરાશના 158.93% છે.
- પૂર્વ મધ્ય ગુજરાતમાં સરેરાશથી વધુ: આ ઝોનમાં પણ સરેરાશથી વધુ, 103.50% વરસાદ નોંધાયો છે, જેનું પ્રમાણ 833.04 મિમી છે.
- સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છની સ્થિતિ: જ્યારે સૌરાષ્ટ્રમાં સરેરાશના માત્ર 86.11% (650.84 મિમી) વરસાદ નોંધાયો છે. જોકે કચ્છમાં 92.65% (447.20 મિમી) વરસાદ થયો છે, જે ગયા વર્ષ કરતાં વધુ છે.
- ઉત્તર ગુજરાત: આ ઝોન સરેરાશની સૌથી નજીક છે, જ્યાં 98.25% (706.25 મિમી) વરસાદ નોંધાયો છે.
આ આંકડા સ્પષ્ટ દર્શાવે છે કે, ગુજરાતમાં ભલે સરેરાશ વરસાદ સંતોષકારક હોય, પરંતુ તેનું વિતરણ અત્યંત અસમાન રહ્યું છે. આ અસમાનતાને કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં પૂરની સ્થિતિ અને વિનાશ જોવા મળ્યો છે, જ્યારે અન્ય વિસ્તારો હજુ પણ પાણીની અછતનો સામનો કરી શકે છે.
નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે આ વરસાદના કારણે ડેમો ભરાયા છે અને ભૂગર્ભજળ સ્તરમાં વધારો થયો છે, જે કૃષિ માટે એક મોટી રાહત છે. પરંતુ વરસાદની આ અસમાનતાને કારણે, ખેતી અને પાણીના સંચાલન માટે નવી નીતિઓ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.
ગુજરાતમાં આ વર્ષે ચોમાસાએ અનેક વિસ્તારોમાં જળબંબાકારની સ્થિતિ સર્જી છે. રાજ્યમાં સિઝનનો કુલ વરસાદ સરેરાશ આંકડાની નજીક પહોંચી ગયો છે, પરંતુ આ વરસાદે ખુશીની સાથે વિનાશ પણ લાવ્યો છે. તાજા અહેવાલ મુજબ, પૂર અને વરસાદ સંબંધિત ઘટનાઓમાં મૃત્યુઆંક 50ને પાર કરી ગયો છે.
ગુજરાતમાં 6 સપ્ટેમ્બર, 2025 સુધીમાં કુલ 871.73 મિમી વરસાદ નોંધાયો છે, જે રાજ્યની સરેરાશ વાર્ષિક વરસાદના 98.85% જેટલો છે. જોકે, વરસાદના આ આંકડા સકારાત્મક લાગતા હોવા છતાં, પૂર અને જળબંબાકારે જનજીવનને ખોરવી નાખ્યું છે.
જાનહાનિ અને નુકસાન:
- વરસાદથી અત્યાર સુધીમાં 50થી વધુ લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે.
- મહિસાગર જિલ્લામાં એક હાઈડ્રો પાવર પ્લાન્ટમાં બનેલી દુર્ઘટનામાં 1 કામદારનું મૃત્યુ થયું છે અને 4 હજુ લાપતા છે.
- 2,618 પશુઓ મૃત્યુ પામ્યા, અને 4,673 ઘરો અને ઝૂંપડીઓને નુકસાન થયું છે.
- રાજ્યભરમાં 2,230 કિમીના રસ્તાઓને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે, જ્યારે 6,931 ગામડાઓમાં વીજળી પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો છે.
- સુરક્ષા માટે, 42,083 લોકોને સલામત સ્થળોએ ખસેડવામાં આવ્યા છે.
ઝોનવાઇઝ વરસાદની સ્થિતિ:
દક્ષિણ ગુજરાતમાં સૌથી વધુ 107.58% વરસાદ નોંધાયો છે, જ્યારે પૂર્વ મધ્ય ગુજરાતમાં 103.50% વરસાદ થયો છે.
સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છમાં અનુક્રમે 86.11% અને 92.65% વરસાદ નોંધાયો છે, જે હજુ પણ સરેરાશથી ઓછો છે.
ખાસ કરીને, વડોદરામાં વિશ્વામિત્રી નદીનું જળસ્તર ભયજનક સપાટીની નજીક પહોંચ્યું છે, અને સૌરાષ્ટ્રના જામનગર-દેવભૂમિ દ્વારકા સહિતના વિસ્તારોમાં પૂરની સ્થિતિ છે.
રાજ્ય સરકારે મૃતકોના પરિવારજનોને ₹4 લાખની સહાય જાહેર કરી છે.
આગામી દિવસોમાં પણ વધુ વરસાદની આગાહીને પગલે તંત્ર દ્વારા સતર્ક રહેવા અને લોકોને સાવચેતી રાખવા અપીલ કરવામાં આવી છે. આ મોન્સૂન એક તરફ જળસંચય વધારી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ તેનો વિનાશક પ્રભાવ ખેતી અને સામાન્ય જનજીવન પર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો છે.
